Coù nhöõng ngöôøi caøng uoáng röôïu vaøo laïi caøng tænh ra. Thaûnh laø moät ngöôøi nhö theá. Töø toái ñeán giôø y ñaõ laøm gaàn heát goùc lít röôïu traéng. Cöù tôïp moät nguïm, y laïi tung moät hoät laït rang vaøo caùi mieäng  nham nhôû nhöõng raêng. Khi löng löûng say, maët y taùi ngaét ngô, cæ caëp maét laø vaèn vaèn ñoû. Y voã ñaùnh beït cho caùi nuùt nhöïa ñaäy tòt vaøo coå chai röôïu, ôï moät caùi roõ to roài ñeán beân phaûn goã lay thaêng con ñang nguû nhö cheát daäy. Y sai noù ñi laáy moät caùi ñeøn pin, ñoaïn daây thöøng vaø caùi gaäy to maø y vaãn duøng ñeå ñi ñeâm trong laøng. Roài y baûo thaèng beù : "Ñi vôùi tao". Vôï y töø trong buoàng hoûi voïng ra : "Hai boá con ñi ñaâu khuya theá ?" Y caém caûu : "Ñi baét eách".

          Vôï y ngaïc nhieân laém, Giôøi ñaát khoâ nhö rang theá naøy, eách nhaùi ñaâu maø baét. Laïi say roài. Chò vôï laàm baàm theá, chaúng hoûi theâm. Chò bieát tính choàng cuïc vaø phuõ nhö choù.

          Thaûnh laàm luõi ñi trong ñeâm. Ñöôøng laøng toái om, nhöng y thuoäc loøng töøng moâ ñaát, ñi cöù baêng baêng. Y hoûi laïi thaèng con : "Chính maét maøy troâng thaáy chöù. Sai oâng vaën coå".

          Thaèng con trai tuy ñaõ lôùn nhöõng vaãn haõi nhöõng traän ñoøn cuûa boá, ñaùp lí nhí : "Chính maét con. Luùc aáy con ñang treân caây oåi nhaø baùc Soaïn. Noù nhìn thaáy con, voäi chun tuït vaøo beáp. Maét noù traéng daõ.

          Thaûnh khoâng caên vaën thaèng beù nöõa. Y böôùc nhanh hôn, ñaàu oùc böøng böøng nhöõng toan tính.

          Ñeán tröôùc caùi coång tre nhaø boá ñeû, y kheõ ñaåy tay, ñi vaøo. Chôø thaèng con vaøo xong, y laáy moä ñoaïn thöøng buoäc thaét nuùt hai caùnh coång laïi. Caùi ñeøn pin trong tay y lia moät voøng roäng quanh saân, vaøo caùi beáp lôïp raï. Cöûa beáp ñoùng im æm. Y ñaûo leân nhaø treân, trong nhaø moät ngoïn ñeøn nhoû nhö haït ñoã. Xoùm ñaõ coù ñieän, nhöng ñeâm nguû nhaø naøo cuõng coù thoùi quen ñeå moät ngoïn ñeøn daàu, tieän huùt thuoác.

          Thaûnh ñöùng ngoaøi ñaàu heø, y ñaèng haéng vaø goïi : "Thaày ôi, daäy con coù caâu chuyeän. Thaày nguû sôùm theá ?"

          Trong nhaø vaãn im phaéc. Voøng saùng treân tay y lia vaøo caùi maøn naâu ôû gian beân. Töø trong maøn tieáng noùi yeáu ôùt cuûa cuï Vónh voïng ra : "Anh caû sang laøm gì muoän theá. Töø chieàu ñeán giôø, hai caùi chaân tao cöù thaáy nhöùc nhöùc, hình nhö giôû giôøi...."

          Thaûnh laåm baåm : "Laø toâi hoûi theá thoâi. Boá cöù naèm nghæ luùc naøo caàn toâi seõ goïi". Roài y cöôøi nhaït. Tay caàm gaäy, tay ñeøn pin, haén ñi raø raø trong saân vaø ñaåy cöûa vaøo gian beáp. Y ñaù vung vaøo ñoáng raï böøa baõi treân neàn ñaát neän. Beáp giôø laïnh tanh. Y môû vung caùi xoong nhoâm ñaët treân beáp, trong ñoù choûng chô moät maûng chaùy ñen thui. Y nhaên muõi khi môû naép vaïi caø nöôùc ñoùng vaùn traéng. Beáp vaéng ngaét nhöng caùi muõi thính nhö choù saên cuûa y vaãn caûm thaáy coù hôi höôùng ngöôøi laï laån khuaát quanh ñaâu ñaáy. Y voøng leân nhaø treân, ñaèng haéng moät tieáng roài ñaåu cöûa buoàng. Beân caïnh ñoáng noài nieâu xoong chaûo vaø thuùng muûng roå laù moät caùi phaûn treân coù moät ngöôøi ñaøn baø ngoài thu lu, kheùp neùp. Y bieát ngöôøi naøy ñeán ôû vôùi oâng cuï boá ñeû ra y ñaõ hôn moät thaùng nay. Ñoù laø ñieàu laøm y böïc doïc laém. Meï y maát sôùm, töø luùc y môùi möôøi tuoåi, em gaùi y leân taùm. OÂng boá y ôû vaäy cho ñeán nay. Y cuõng khoâng bieát côù laøm sao maø boá y saép keà mieäng loã roài maø boãng döng laïi dôû caùi troø naøy ra. Y ñaõ gaøn quaûi bao nhieâu laàn, khi nghe phong thanh coù nhöõng baø goùa trong laøng mon men ñeán thaêm nom oâng boá y. Y lo bieát ñaâu oâng giaø tí taùu tí meû vaøo laïi toøi ra moät thaèng con nöõa. Y bieát ñaøn oâng chæ khi naøo caét ñaàu goái ra khoâng coù maùu nöõa thì môùi heát con. Y haän oâng boá giaø maø daïi. Nhöng em gaùi y thì nghó khaùc. Thò baûo y : Maëc boá, boá muoán vui tuoåi giaø theá naøo laø tuøy thích cuûa boá. Y quaéc maét leân vôùi em gaùi : "Nöõ nhaân ngoaïi toäc, coá bieát caùi gì. Neáu sôï khoâng coù ngöôøi troâng nom, boá doïn sang beân tao, coù luõ treû ñaáy, baûo ban noù, tha hoà vui. Chaû hôn laø chôi troáng boûi ñeå caû laøng caû nöôùc ngöôøi ta nhoå vaøo maët !".

          Y quaùt coâ em gaùi nhö theá nhöng trong thaâm taâm, ñieàu lo laéng nhaát cuûa y khoâng phaûi nhö theá. Y luoân nghó oâng giaø voâ phuùc sìa ra moä tí nhau nöõa thì caùi maûnh vöôøn ngon nhö mieáng gan mieáng tieát aáy seõ khoâng vaøo tay gaõ nöõa. Nhöng ñuùng laø baøn tay khoâng che noåi maët trôøi, oâng boá y taåm ngaåm theá naøo maø laïi röôùc caùi con meï haøng xöù naøo veà nhaø, deã ñeán thaùng nay thaønh chuyeän ñaõ roài. Y ñi reâu rao khaép hoï maïc, chuù baùc coâ dì, nhöõng mong ñöôïc söï ñoàng tình. Luùc ñoù yù seõ loùt laù chuoái daét tay con muï haøng xöù kia ra khoûi nhaø, ñeå lôõ mang tieáng aùc. Nhöng ruûi thay, hoï haøng noäi ngoaïi tuy ñoâng thaät, nhöng ñ phaàn hoï öø höû roài laûng, hoaëc gaøn quaûi y : Keä oâng aáy, oâng aáy giôû chöùng cheát ñaáy. Ngöôøi thì baûo : OÂng cuï laáy ngöôøi ñeå troâng nom luùc ñau oám, con nuoâi cha khoâng baèng baø nuoâi oâng... Nhaém maét laøm ngô ñi. Y khoâng daùm laøm maïnh theâm, nhöng y töùc laém. Ñeán luùc thaèng con ñem caâu chuyeän veà thì thaàm vôùi boá.

          - Giôøi cho cuûa roài. Y nghó. Caùi maùu ñoà teå cuûa y noåi leân, y quyeát laøm ra nheõ.

          Y cöôøi nhaït baûo ngöôøi ñaøn baø : "Khuya roài, dì coøn chöa ñi nguû ? Boá toâi oám, sao dì khoâng ra ñaám boùp cho oâng cuï, ñeå cuï naèm moät mình theá kia...."

          Noùi roài khoâng chôø ngöôøi ñaøn baø traû lôøi. Y laïi nhaøo ra saân. Ñeâm trong laønh yeân tónh, chæ coù tieáng choù tru xa xa. Y ñi raø raø trong vöôøn. Haøng raøo maây kín laém, con choù to chui chöa chaéc loït. Y laåm baåm chöûi : "Con meï noù, hay laø thaèng nhaõi troâng gaø hoùa cuoác ?"

          Caùi gaäy cuûa y phang böøa vaøo caùc vaït ñaát troàng haønh. Caùi chuoàng lôïn vaø caùi nhaø caàu beù tí ñöôïc y saêm soi. Taát caû ñeàu troáng hoaùc, im phaéc. Y lia gaäy huù hoïa vaøo ñoáng rôm. Caéc moät caùi, moät caùi nöõa. Y quaùt : Ra ngay. Chaân y ñaù tung nhöõng sôïi rôm loàng boàng moät caùch haû heâ. Moät ngöôøi ñaøn oâng gaày goø run nhö caày saáy maëc boä quaàn aùo xanh baïc pheách chui ra dôùm chaân ñònh chaïy. Nhöng chæ ñaùnh loaùng moät caùi, chöa kòp ñoâi hoài gì, anh ta ñaõ bò y troùi goâ caùnh khæ. Voán laøm ngheà moå lôïn, moät tay y coù theå laøm ñuû moïi vieäc. Töø moät con lôïn trong cuoàng cho ñeán khi xaû thòt, loøng gan töøng moùn ñaâu ra ñaáy chæ daäp gaãy hôn moät tieáng ñoàng hoà. Nöõa laø caùi thaèng leûo nheûo naøy. Ngöôøi ngôïm gì maø raët nhöõng xöông laø xöông. Vaø laïi coøn hoâi nöõa, chaéc haún chui ruùc bôø buïi laâu ngaøy.

          Y loâi xeành xeäch ngöôøi ñaøn oâng vaøo trong nhaø moät caùch haû heâ, vöøa loâi y vöøa keâu toaùng leân nhö chaùy nhaø : "Boá ôi laø boá ôi, boá khoâng daäy maø xem ngöôøi tình cuûa vôï beù boá ñaây. Baø dì yeâu quyù ñaâu. Boá ôi laø boá, dì ôi laø dì...." Y quaúng ngöôøi ñaøn oâng duùm doù ñoù xuoáng neàn nhaø ñaùnh bòch, gioïng y nhoû laïi : "Phen naøy thaèng ngoâ con ñó cheát vôùi oâng..."

          Y baûo thaèng con thaèng con trai luùc naøy cöù haù hoác moàm ra nhìn : "Maày c6aøm ñeøn pin ñi môøi oâng tröôûng xoùm laïi ñaây."

          Roài y haû heâ ngoài huùt thuoác laøo soøng soïc. Luùc naøy môùi thaáy oâng cuï loù ñaàu ra khoûi maøn, nhìn y reân ræ : "Boá noù baét ai ôû ñaâu thì ñem ñi choã khaùc. Laøm ì ñeâm hoâm aàm æ xoùm laøng leân nhö vaäy. Tao ñaõ coù nhôøi xin boá noù roài."

          Thaûnh bieát oâng boá ngheãnh ngaõng chöa nghe thuûng caâu chuyeän. Coù theå oâng cuï nghó y ñaõ gaây goå vôùi ai chaêng ? Y baät ngoïn ñieän giöõa nhaø cho saùng roài phuõ phaøng vaét chieác maøn naâu trong ñoù coù oâng boá y ñang naèm leân. Y döïng oâng cuï daäy vaø keùo ra baøn chó tay vaøo ngöôøi ñaøn oâng ñang bò troùi goâ giöõa nhaø nhö moät con lôïn :

          - Boá nhìn ñi, nhìn kyõ ñi xem ai ? Ngöôøi naøo ñaõ ôû trong nhaø boá maáy hoâm nay ñaây.

          OÂng cuï laäp caäp ñi voøng quanh ngöôøi ñaøn oâng, caëp maét haáp haùy nhìn ngoù. Roài loay hoay maõi môùi ngaån ngô hoûi :

          - Ngöôøi naøy khoâng phaûi ngöôøi xoùm ta. Nghe nhö ngöôøi thieân haï. Nhöng laøm sao maøy laïi troùi ngöôøi ta ? Coù gì ñaõ coù chính quyeàn, xaõ hoäi ?

          - Noù ôû nhaø boá, aên cuûa boá, noù nguû vôùi vôï boá, boá laïi coøn ngöôøi xoùm ta vôùi ngöôøi khoâng xoùm ta. Chaû traùch naøo. Thaät nuoâi ong tay aùo... Coøn con khoán naïn trong kia nöõa, muoán soáng ra ñaây oâng baûo.

          Y quaùt ñeán caâu thöù ba, vaãn thaáy im phaêng phaéc. Ra con naøy to gan. Ñeå ñaáy, oâng khoâng theøm noùi chuyeän vôùi haïng nöõ nhi thoái tha.

          Chöøng noùi maõi khaûn coå, y roùt nöôùc oøng oïc ra cheùn, uoáng moät nguïm nöôùc nguoäi ngaét. Y laéc ñaàu roài haéc toeït cheùn nöôùc vaøo ngöôøi ñaøn oâng bò troùi naèm co ro döôùi ñaát. Coøn thaèng naøy, oâng seõ cho maøy ra caùi toùp.

          Ngoaøi ngoõ ñaõ coù tieáng ngöôøi noùi vaø chaân böôùc raäm ròch. OÂng Naùo tröôûng thoân caát gioïng oang oang töø ngoaøi saân :

          - Naøo, caùi gì ñeâm hoâm khuya khoaét, döïng coå chuùng toâi daäy theá naøy. Ñang naèm môùi meï ñó ngon giaác. Chuyeän gì ñeå ñeán sôùm mai ñöôïc khoâng ?

          Haøng xoùm xung quanh cuõng ñoå sang. Hoï nghe oàn aøo beân nhaø cuï Vónh töø naõy, nhöng ngöôøi naøo cuõng naèm im nghe ngoùng. Ai cuõng thöông cuï Vónh laønh hieàn nhö ñaát, nhöng coøn Thaûnh thì hoï ngaïi.

          OÂng Naùo tröôùc ñaõ töøng ôû boä ñoäi, hieåu bieát phaùp luaät. Nghe qua chuyeän, oâng baûo Thaûnh : Thoâi baây giôø anh côûi troùi cho ngöôøi ta. Anh ta khoâng chaïy ñi maát ñaâu maø sôï.

          Luùc naøy, ngöôøi ñaøn baø môùi chaïy töø trong buoàn ra. Chò ta quyø suïp xuoáng tröôùc maët oâng Vónh, vaùi cuï roài quay ra leã moïi ngöôøi nhö teá sao :

          - Ñeán nöôùc naøy thì con xin cuï, xin laøng xoùm ta ñaây xaù toâi cho. Ngöôøi naøy laø choàng con. Chuùng con laáy nhau coù cöôùi xin. Vôï choàng con maõi nghe anh nghe em baùn heát nhaø cöûa ruoäng vöôøn ñi vuøng kinh teá môùi, roài vaøo vuøng vaøng laøm thueâ laøm möôùn ñoä nhaät laáy tieàn tìm veà queâ. Qua ñaây thaáy cuï phuùc ñöùc con muoán nöông nhôø cuï cho qua ñaän khoán khoù naøy roài vôï choàng con cuõng tìm ñöôøng veà queâ kieám caùch laøm aên.... Hoaøn caûnh cuûa con laø theá. Ñaâu coù daùm laøm ñieàu gì gian traù. xin cuï vaø caùc oâng baø thöông tình cho vôï choàng con ñöôïc nhôø.

          Cuï Vónh laúng laëng ngoài nghe. Qua thaùi ñoä cuï bieát ngöôøi ñaøn baø naøy noùi thaät. Cuï coøn nhôù caùi ngaøy hoâm aáy, giöõa ñeâm hoâm ngöôøi ñaøn baø naøy khoâng bieát theá naøo ñaõ laàn moø ñeán nhaø cuï xin ôû nhôø vì lôõ ñoä ñöôøng. Cuï ôû moät mình ñaõ bao nhieâu naêm nay, nhaø vaéng ngöôøi ñaøn baø cöù quaïnh queõ theá naøo. Roài chò ta laân la ôû laïi vôùi cuï thoåi côm naáu nöôùc, queùt töôùc nhaø cöûa, ban ñeâm laïi ñaám boùp cho cuï. Thaèng con cuï noù cöù ñuoåi ngöôøi ñaøn baø quaày quaäy, nhöng con em noù thì gaøn : "Cöù ñeå coâ aáy haàu haï boá. Anh em mình kieán giaû nhaát phaän, naêm thì möôøi hoïa môùi thaêm boá ñeán moät laàn..."

          Roài cuõng nhoù nhoùa xong. Hoï haøng laøng nöôùc cuõng coù noùi ra noùi vaøo. Nhöng ai cuõng ngô ñi, thöông caûnh oâng cuï cöù luøi luõi moät mình, noùi daïi cho cheát thoái ra ñaáy cuõng chaúng ma naøo bieát.

          Baây giôø thì naåy ra caùi cô söï naøy. Cuï Vónh buoàn laém, gioïng run run hoûi ngöôøi ñaøn baø :

          - Theá maø chò daùm noùi doái toâi laø choàng chò cheát, ñaém ñoø. Chò chæ coøn moãi moät mình treân ñôøi naøy. Thöông chò toâi môùi cho chò ôû. Baây giôø thì chò laïi baûo ngöôøi naøy laø choàng chò...

          Tröôûng thoân Naùo laø ngöôøi bieát caùch giaûi quyeát coâng vieäc. Chuyeän nghe qua cuõng ñaõ roõ. Chò ñaøn baø naøy noùi doái choàng cheát ñeå ñöôïc ôû nhaø cuï Vónh, nhöng laïi leùn luùt nuoâi choàng. Chöa xeùt ñeán caùi lyù lòch anh naøy laø ngöôøi laøm aên hay laø phöôøng troäm caép, chæ bieát nhö theá ñaõ sai leø leø ra roài. Nhöng tình thì neân thöông. Troâng meõ ngöôøi thì sô boä cuõng khoâng phaûi laø haïng meøo maû gaø ñoàng. Coøn cô söï theá naøo thì ngaøy mai ban ngaøy ban maët coù chính quyeàn coù coâng an. Haäu xeùt, oâng Naùo nghó theá vaø ñöùng ra giöõa naø doõng daïc :

          - Vieäc naøy ngaøy mai seõ baøn cho ñen traéng roõ raøng, khoâng theå giaûi quyeát taïi ñaây ñöôïc, phaûi khoâng baø con ? Toâi ñeà nghò ai veà nhaø naáy. Chuù Thaûnh cuõng veà ñi nguû. Coøn anh naøy anh theo toâi leân truï sôû xaõ. Anh phaûi ôû ñaáy ñeå ngaøy mai ngöôøi ta xeùt hoûi anh.

          Ngöôøi ñaøn baø xin ñi theo choàng ra truï sôû, nhöng oâng Naùo gaét : "Ai ôû ñaâu cöù nguyeân vò ñaáy. Ngaøy mai, chò tha hoà ñöôïc leân uûy ban. Coøn baây giôø, chò ñeán ôû nhaø cuï Vónh coù trình coù baùo, chò cöù ôû heát ñeâm nay. Mai haún hay. Toâi giaûi quyeát nhö theá coù hôïp khoâng, cuï Vónh."

          Moät luùc sau, taát caû ñaõ im aéng trôû laïi. Trong ba gian nhaø vöøa xaûy ra söï vieäc khoù hieåu luùc naûy chæ coøn tieáng khoùc töùc töôûi cuûa ngöôøi ñaøn baø trong buoàng vaø tieáng reân raåm, thôû daøi cuûa cuï Vónh.

o0o

          Caùi vieäc raéc roái aáy roài cuõng qua ñi, khi ngaøy hoâm sau xaõ xaùc ñònh ñuùng caùi anh chaøng ñaøn oâng troán trong ñoáng rôm nhaø cuï Vónh laø ngöôøi ñi tha phöông caàu thöïc thaät. Ngöôøi ñaøn baø aáy laø vôï cuûa anh ta. Caâu chuyeän khaù thöông taâm, tình tieát nhieàu nhöng ñaïi theå thì cuõng nhö ngöôøi ñaøn baø ñaõ boäc baïch ñeâm hoâm tröôùc. Xong vieäc ôû xaõ, hai vôï choàng khoán khoå aáy ñaõ ñi ngay trong ngaøy, sau khi vaøo trong nhaø laïy soáng cuï Vónh, mong cuï ñaùnh chöõ ñaïi xaù ñi cho. Cuï Vónh buoàn laém nhöng cuõng cho hai vôï choàng noï maáy chuïc baïc laøm tieàn taøu xe veà queâ. Xeùt cho cuøng gaàn moät thaùng trôøi aên ôû trong nhaø cuï Vónh ngöôøi ñaøn baø aáy cuõng chò thöông chòu khoù. Saùng gaø chöa gaùy ñaõ ñun nöôùc soâi pha traø cho cuï vôùi boä aám cheùn saïch tinh töôm. Hai böõa côm rau döa thoâi nhöng côm noùng canh noùng. Hôn baûy möôi tuoåi ñaàu cuï Vónh coøn caàn gì hôn theá ? Ban ñeâm, khoâg nguû ñöôc, ñaàu goái vaø khôùp xöông cöù nhö coù ñaøn kieán boø ôû trong. Baøn tay ngöôøi ñaøn baø nheï nhaøng naén boùp, xoa xoa leân nhöõng choã ñau nhöùc aáy. Cuï Vónh ñaõ töôûng veà cuoái ñôøi, con caùi ñi heát, ngöôøi aáy vôùi hoaøn caûnh eùo le chaéc roài seõ ôû laïi ñaây cho ñeán khi cuï nhaém maét xuoâi tay. Theá maø ñuøng moät caùi nhö vaäy. Cuï coøn bieát tin ai baây giôø.

          Quaù chieàu cuï môùi loï moï trôû daäy thoåi nieâu côm, raï laïi öôùt, luùc chaùy luùc taét. Cuoäc soáng ñoäc thaân luùc coøn ñang söùc chaúng phaûi baän taâm ñieàu gì, thaäm chí coøn coù caûm giaùc roäng caúng nöõa. Nhöng sao ôû tuoåi giaø noù naëng neà ñeán vaäy. Khi hieåu ñöôïc ra ñieàu aáy thì ñaõ quaù muoän. OÂng Vónh ngoài aâm thaàm trong beáp tröôùc ñoáng tro taøn nguoäi ngaét. Caùi gioáng beáp ñun raï naøy noù theá, cöù phaûi ñaåy luoân tay neáu khoâng noù taøn luïi ñi raát nhanh. Gian beáp hoâm nay troáng vaéng quaù, nhö ñaõ boû hoang töø bao laâu roài. Taát caû moïi thöù ñeàu ñen xæn vaø cuõ kyõ ñeán phaùt sôï. Sao baây giôø môùi nhaän thaáy ñieàu ñoù nhæ. Môùi chæ ngaøy hoâm qua thoâi, cuï ñaõ cuøng ngöôøi ñaøn baø aáy ngoài aên côm toái ôû trong gian nhaø beáp naøy. Thoùi quen cuûa ngöôøi giaø bao giôø tröôùc böõa aên cuõng nhaáp nhaùp cheùn röôïu ñöa cay, chæ caàn vaøi ngoïn rau thôm haùi trong vöôøn kia cuõng xong. Neáu coù bìa ñaäu soáng nöõa löng löûng daï laø xong böõa. Ngöôøi ñaøn baø aáy böõa naøo cuõng eùp cuï aên heát hai mieäng xôùi. Canh rau ñay, rau ngoùt haùi trong vöôøn nhaø maø ngoït lòm. Vöøa buoâng baùt ñuõa ñaõ thaáy ngay moät caùi khaên maët, caùi taêm, cheùn nöôùc noùng beân caïnh. Ngaøy treû maõi lam maõi laøm, böõa saùng aên luùc coøn nhoï maët ngöôøi, böõa tröa ngay ngoaøi bôø ruoäng, böõa toái thì lom ñom döôùi aùnh ñeøn daàu. Theá naøo cuõng xong. Vaû laïi thôøi trai treû caùi söùc caùi voùc noù cöù baêng baêng keùo ngöôøi ta ñi. ñeå yù gì ñeán chuyeän naâng giaác chaêm soùc. Thaäm chí coù moät laàn, cuï Vónh coøn nhôù, daïo aáy laáy baø aáy, moät hoâm cuï ñaõ gaép moät mieáng ñaäu ñöa vaøo mieäng ngöôøi vôï treû. Vieäc aáy ñaõ bò baø meï troâng thaáy, baø maéng ngay hai vôï choàng : "Chæ coù ñoà giang hoà giaêng haù noù môùi ñuù ñôûn theá. Nhaø mình laø nhaø laøm aên, caùc con giaáy raùch phaûi giöõ laáy leà. Meï ngaøy xöa hai maët con vôùi boá maøy roài maø coù deã chöa böõa aên naøo chung maâm ñaâu."

          Cuï Vónh baàn thaàn nghó ngôïi. Nhöõng kyû nieäm veà ngöôøi vôï maát sôùm, laãn vôùi cung caùch ñoái xöû cuûa ngöôøi ñaøn baø kia cöù ñan quyeän vaøo nhau. OÂng Vónh caùm caûnh cho caùi söï coâ quaïnh cuûa mình trong gian nhaø troáng vaéng naøy. Giaù nhö coøn söùc voùc, cuï seõ vaùc caøy ñi ra ngoaøi maáy saøo ruoäng muøa, hoaëc cuoác xôùi ñaùnh luoáng cho maáy vaït ruoäng khoai ñang chaúng ai vun xôùi. Nhöng chæ nghó ñeán vieäc giô nhaùt cuoác leân, cuï ñaõ thaáy meät. Khoân ñaâu ñeán treû, khoûe ñaâu ñeán giaø. Cuï Vónh cay ñaéng nghó. Khi chaân tay thöøa thaûi, caùi ñaàu sinh laém chuyeän. Cuï caàn moät baøn tay ñaøn baø.

          Ñang ngoài nghæ lung tung thì Thaûnh, ngöôøi con trai cuï laïi sang. Maët y luùc naøo cuõng ñoû nhö maët trôøi. Saùng daäy töø ba boán giôø, laøm xong con lôïn y laên quay ra nguû moät giaác thaúng caúng. Khi tænh daäy, ñaõ coù moät ñóa coå huõ, loøng non vaø baùt chaùo tieát chôø haén. Vaø moät xò röôïu. Nhö kieåu traû coâng cho haén vaát vaû ñeâm hoâm. Vaø y say khöôùt ñeàn chieàu. Y töï thaáy ñôøi y troâng leân thì chaúng baèng ai nhöng troâng xuoáng thì chaúng ai baèng mình. Caâu noùi aáy thaät ñuùng quaù.

          Hoâm nay thì y giaän boá laém. Ñeâm qua y ñaõ kyø coâng phuïc baét ñeå cho boá y tænh ra. Chaúng ngôø cô söï laïi xoay chyeån theo höôùng khaùc. Tuy coù ñaït muïc ñích laø ñuoåi ñöôïc caùi con meï  naï gioøng aáy ñi, nhöng y töùc laø khoâng ñöôïc myõ maõn traêm phaàn traêm nhö mong muoán. Maø y laïi coøn mang tieáng aùc vôùi boá. Daân laøng baûo y : "OÂng cuï thöông caùi ngöôøi ñaøn baø kia laém, laïi coøn cho nhaø hoï tieàn veà queâ." Roài phaøn naøn vôùi xoùm gieàng : Caùi thaèng Thaûnh nhaø toâi theá naøy theá noï. Ñoå tieáng aùc cho haén. Roõ raøng oâng giaø söôùng khoâng bieát ñöôøng söôùng. Moät mình moät coõi chaúng hôn daây döa vôùi caùi huû maém thoái aáy hay sao ?

          - Toâi ñaõ baûo vôùi boá, ngaàn naøy tuoåi ñaàu, boá muoán aên thì aên, nguû thì nguû. Töï nhieân boá cöù thích mua daây buoäc mình. Boá ngaïi sang ôû beân toâi, thì toâi cho chaùu noù sang naáu nöôùc giaët giuõ cho boá. Boá coøn mong gì hôn. Boá laøm theá boâi tro traùt traáu vaøo maët chuùng toâi.

          Caùi baøi ca cuõ nhö theá naøy, oâng Vónh ñaõ nghe oâng quyù töû naøy noùi khoâng phaûi moät laàn. Ñaønh raèng coù moät daïo haøng ngaøy ñöùa con gaùi noù sang giaët giöõ naáu nöôùng cho oâng. Nhöng coù naèm trong chaên môùi bieát chaên coù raän. Treû con, chuùng noù maõi nhaûy daây, chôi chuyeàn, bòt maét baét deâ hôn laø nhöõng coâng vieäc teû ngaét kia. Con beù ñeán, keùo theo moät luõ baïn, moãi ñöa moät vieäc, chuùng raåy nöôùc queùt saân, queùt nhaø buïi bay vun vít roài hoø haùt caõi nhau chí choùe. Maáy ñöùa con trai thì treøo caây treåy xoáng nhöõng quaû oåi xanh caén nham nhôû roài vöùt böøa ra saân. Chuùng noù khoâng bieát thu veùn cöù choã noï boû choã kia. Moät luùc chuùng noù aøo aøo keùo nhau ñi. Nhaø laïi quaïnh queõ nhö cuõ, chöa keå chuùng noù cöù xeáp ñaët lung tung caû leân. Chæ coù coâ con gaùi oâng - caùi Ñònh - laø kheùo thu veùn. Nhöng noù laïi laáy choàng xa, daêm thì möôøi hoïa môùi veà thaêm boá ñöôïc moät buoåi.

          Cuï Vónh nghe oâng con trai caèn nhaèn thì buoàn laém. Khoâng hieåu sao con caùi khi tröôøng thaønh laïi cöù coi boá meï nhö treû con ñeå daïy baûo ? Ñaønh raèng vì tuoåi giaø, söùc oâng coù yeáu ñi, tai nghe maét nhìn ñeàu keùm, nhöng khoâng theå nhö ñöùa treû leân naêm leân ba maø phaûi theá naøy phaûi theá kia. Chuùng noù khoâng bieát raèng ngöôøi giaø bao giôø cuõng coù moät traùi tim raát nhaïy caûm, raát deã xuùc ñoäng, caàn ñöôïc caûm thoâng, an uûi. Söï chaêm soùc laïi caøng ñoøi hoûi hôn luùc ñaàu coøn xanh tuoåi treû. Nhöng laøm sao maø chuùng noù laïi coù theå hieåu ñöôïc, khi maø chuùng noù chöa traûi qua ?

          Nhöõng ñieàu cuï Vónh nghó trong ñaàu, khoâng theå noùi ra ñöôïc cho Thaûnh hieåu. Luùc naøy, nghe con trai naëng lôøi, oâng chæ buoàn. Buoàn cho nhaân tình theá thaùi. Vaø chaùn ñôøi. Caùi chaùn thöïc söï cuûa moät ngöôøi muoán ruõ boû taát caû vì bieát raèng söï luïi taøn seõ ñeán, nhö ñaõ hoaøng hoân roài thì aét ñeâm ñen seõ chaúng coøn xa nöõa.

          Tröôùc khi huyønh huîch ra veà, Thaûnh coøn ñe boá moät caâu :

          - Boá lieäu maø aên ôû, ñöøng ñeå laøng xoùm cheâ cöôøi. Ngaøy mai toâi nhaén cho Ñònh veà. OÂng phaûi sang ôû vôùi vôï choàng toâi. Toâi ñaõ quyeát roài thì oâng phaûi nghe. Theá !

          Ngöôøi con gaùi oâng Vónh nghe tin, cuõng phaûi thu xeáp coâng vieäc chaùn môùi döùt ra ñöôïc ñeå veà thaêm boá. Chò ñaïp xe veà ñeàn laøng thì trôøi ñaõ chieàu. Qua nhaø oâng chuù baø baùc ngöôøi naøo cuõng keùo laïi ñeå noùi chuyeän. Töïu trung cuõng toaøn laø chuyeän xaûy ra hoâm vöøa roài. ôû caùi xoùm queâ yeân tónh naøy, caùi vieäc nhö theá ñaõ aàm æxoùm laøng. Caùc cuï baø thì traùch oâng cuï ñaõ ôû vaäy ñöôïc bao nhieâu naêm, luùc veà giaø laïi ñoác chöùng nhö theá ? Caùc cuï oâng thì baûo oâng aáy dí duûm theá maø coù soá ñaøo hoa, nhöng laïi khoâng cao tay ñeå cho caùi con ñaøn baø aáy noù löøa, noù nuoâi choáng noù bao nhieâu ngaøy trong nhaø maø khoâng bieát. Nhöng hoï ñeàu traùch oâng anh chò. Vieäc noù ñaõ nhö theá, ñaâu phaûi laø loãi cuûa oâng cuï ? Vieäc gì qua ñi cho noù qua meï ñi. Thì ñaõ ñaønh moät nheõ. Ñaèng naøy laïi laèng nhaèng nhö gieû raùch. Cuoái cuøng söï vieäc cuõng chæ coù theá maø cöù beù xeù ra to. Chæ khoå oâng cuï. Luõ treû cobn ñöôïc xuùi baåy thaày duøi theá naøo ñaáy, cöù ñi qua ngoõ nhaø oâng cuï thænh thoaûng laïi gaøo leân : "Giaø chôi troáng boûi". Haøng xoùm nghe thaáy raùt caû maët. Baét moät ñöùa tra hoûi thì noù khai, baùc Thaûnh baûo, cöù ñoïc to leân baùc seõ thöôûng keïo keùo. Theá laø chuùng cöù reùo. Chaúng bieát ñaõ coù ñöùa naøo ñöôïc aên keïo keùo chöa nhöng hoâm nay khoâng thaáy oâng laõo ra khoûi nhaø. Ñoàng maém ñoàng muoái ñeàu nhôø haøng xoùm.

          Chò Ñònh nghe caâu chuyeän cuûa nhöõng ngöôøi laøng keå, thaáy xoùt xa quaù. Thöông boá bao nhieâu chò laïi giaän anh mình baáy nhieâu. Anh em kieán giaû nhaát phaän, coù ai nhôø ai ñaâu. Meï chaúng may maát sôùm, coøn boá ñaây, boá nhö ngoïn ñeøn saép taét, phaän laøm con aên ôû nhö theá naøo cho phaûi ñaïo. Laøm sao maø laïi ñem boá ra beâu dieáu theá. Chò Ñònh nhôù laïi nhöõng ngaøy xöa coøn ôû nhaø, chò ñaõ chaêm soùc boá töøng ly töøng tí. Duyeân soá theá naøo, chò laïi laáy choàng xa. Con con maø gaû choàng gaàn, coù baùt canh caàn noù cuõng ñem cho. Nhöng nhaø  choàng chò laïi caùch laøng moät con soâng vaø moät caùnh ñoàng. Roài con ñaèng tröôùc, con ñaèng sau. Laém khi chò queân maát mình vaãn coøn moät ngöôøi cha giaø ôû queâ. Nhieàu ñeâm nghó ñeán cha, chò laïi öùa nöôùc maét xoùt thöông maø chaúng bieát laøm theá naøo. Chò Ñònh bieát oâng cuï khaùi tính laém, chaúng thích ôû vôùi con naøo heát. chò laïi laø phaän gaùi, thaùng tröôùc thaáy boá ñaõ gaàn ñöôïc vôùi moät baø, xem ra ngöôøi aáy cuõng hieàn laønh, chò ñaõ möøng. Cuõng nhö laø xong ñeå khoûi phaûi canh caùnh beân loøng. Theá maø cô söï laïi theá....

o0o

          Chò Ñònh ñaåy cöûa böôùc vaøo nhaø. Quaïnh queõ quaù. Nhö nhaø hoang, aåm vaø laïnh. Chieác maøn naâu buoâng suøm suïp treân giöôøng. Chò coøn nhôù thoùi quen cuûa cha. Tröø nhöõng ngaøy oám ñaâu, khoâng bao giôø ban ngaøy oâng cuï laïi buoâng maøn suøm suïp theá kia. Chò Ñònh caát tieáng goïi boá, khoâng thaáy traû lôøi. Chò laïi gaàn veùn maøn, oâng cuï naèm ngay ngaén treân giöôøng, chò lay maõi oâng boá môùi môû maét vaø maáy phuùt sau môùi nhaän ra chò. OÂng naém tay con gaùi, vaø chò Ñònh thaáy töø khoùe maét cuûa cha mình nhö coù gioït nöôùc maét öùa ra. Phaûng phaát muøi thuoác saâu haêng haéc :

          - Caùi Ñònh ñaõ veà ñaáy ö ? Sao muoän theá. Boá nhaén maøy maáy tin khoâng thaáy. Gaëp con theá naøy laø boá haøi loøng laém roài.

          - Boá ôi, sao boá laïi ... - Chò Ñònh chæ noùi ñöôïc ñeán theá thì ñaõ oøa khoùc. Khoâng, khoâng theå nhö theá naøy ñöôïc. Chò heùt toaùng , leân, thaát thanh giöõa ngoâi nhaø vaéng laëng, khi thaáy boá laïi gaø gaø ñi vaøo giaác nguû. Khoâng theå ñeå boá phaûi cheát aûm ñaûm nhö theá naøy. Chò seõ aân haän suoát caû quaõng ñôøi coøn laïi. Caû cuoäc ñôøi boá, vaát vaû vì chuùng con, chöa bao giôø thaáy boá xuoâi tay ngaõ loøng. Theá maø ñeán khi khoâng phaûi lo laéng gì cho con caùi nöõa thì laïi theá naøy.

          Haøng xoùm nhaø chò laø nhöõng ngöôøi toát buïng. Loaùng moät caùi, ngöôøi ta ñaõ ñoå sang. Baø haøng xoùm baûo : "Saùng nay coøn thaáy oâng cuï sang nhôø toâi coù ñi chôï mua hoä caân muoái. Toâi baûo cuï aên uoáng laø maáy, chaùu noù mang sang cho cuï löng cheùn thì aên caû thaùng".

          Maáy ñöùa con chò ta loaùng caùi ñaõ ñöa ñöôïc cuï Vónh leân voõng. Chieác voõng ñöôïc treo vaøo moät caây tre buoäc leân hai xe ñaïp. Moät caùi chieáu vaét ngang, phuû kín. Chò Ñònh ñaép cho boá caùi chaên, vöøa khoùc chò vöøa ñaïp xe theo. Baø haøng xoùm daën vôùi : "OÂng cuï chaéc cuõng môùi thoâi. Leân nhanh y teá thì kòp. Baây giôø nhaø thuoác ngöôøi ta gioûi laém. Khoå thaân, nghó quaån ñaây maø."

          Chò Ñònh ñaïp gaàn theo caùi caùng ngöôøi boá ñeû ñi leân beänh xaù xaõ. Töï nhieân buïng chò quaën thaét vì noãi sôï moät tai hoïa boãng döng truùt xuoáng gia ñình chò. Trong côn baán loaïn chò caàu khaån vong hoàn meï, thaàn phaät vaø caùc ñaáng linh thieâng khaùc cho boá ñöôïc tai qua naïn khoûi. Chaéc chaén seõ qua ñöôïc. Chò Ñònh nhuû thaàm nhö theá. Nhöng sau ñoù roài seõ ra sao ? Chò nuoát nhöõng gioït nöôùc maét maën chaùt vaø maõi nghó ñeán noãi vaøo saân traïm xaù luùc naøo khoâng bieát. Maõi ñeán luùc naøy chi môùi thaáy caùi daùng guø guø cuûa oâng Thaûnh ñang ñaïp xe hôù haõi töø phía sau ñi tôùi.


Tap2 List|
Truyen Ngan Home | TTC HomeGuest Book